ՌԴ vs ԱՄՆ. խաղ զրոյական գումարով, թե՞ համագործակցություն

Թե Ռուսաստանը և թե ԱՄՆ-ը արդեն 90-ականներից և հատկապես նոր դարաշեմից ավելի մեծ եռանդով ու թափով էին խոսում փոխադարձ համագործակցության ուժեղացման և ամրապնդման մասին: Իհարկե չենք կարող ժխտել, որ որոշ ոլորտներում այս երկու պետությունների միջև էական համագործակցություն է տիրում, սակայն  ռազմաքաղաքական ոլորտը շարունակում է սուր հակասությունների պատճառ դառնալ: <<Հարաբերությունների վերալիցքավորումը>>, որը նպատակ ուներ մեղմել հակահրթիռային պաշտպանության ոլորտում առկա սուր հակասությունները, այդպես էլ չարդարացրեց իրեն:

Ի՞նչ ենք մենք տեսնում այսօր երկու երկրների միջև հարաբերություններում:

Ռազմաքաղաքական հակասությունները իրենց սուր արտահայտությունն են գտնում սիրիական խնդրում: Ռուսաստանը շարունակում է աջակցել իշխանություններին, իսկ ԱՄՆ-ը` ընդդիմությանը: Իսկ ամերիկյան Կենտրոնական հետախուզական վարչության գործակալը հայտնվում է ռուսական օդանավակայանում չգիտես էլ ինչ նպատակներով: Եվ դա այն դեպքում, երբ նրա կատարած հրապարակումները ոչնչով չազդեցին Սենատի որոշման վրա, և Սենատը օրինականացրեց ԿՀՎ-ի տեղեկատվություն ստանալու նախկին բոլոր միջոցները:

Նման պայմաններում հարց է առաջանում. արդյո՞ք վերջնականապես ավարտվել է սառը պատերազմը, արդյո՞ք երկու երկրները համագործակցում են, թե կրկին ձգտում են զրոյական գումարով խաղի:

Հարցին միանշանակ հնարավոր չէ պատասխանել: Սակայն մի բան պարզ է. աշխարհում, լինի այն երկբևեռ, թե բազմաբևեռ, հակասություններ միշտ էլ լինելու են, հատկապես աշխարհագրական այնպիսի կարևոր դիրքում գտնվող պետությունների միջև, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ը և Ռուսաստանը: Իսկ այդ հակասությունների ուժեղացումը և թուլացումը կախված է նրանից, թե ով կարող է ճարպկորեն օգտագործել  քաղաքական այս կամ այն իրադարձությունը մյուսի նկատմամբ ցուցադրական առավելության հասնելու համար:

Եգիպտոս.<<ժողովրդավարության ուղով>>

Դեռևս անցած տարի` 2012թ-ին, այսպես կոչված <<արաբական գարունը>> անցավ նաև Եգիպտոսի վրայով: Եգիպտոսում բողոքի մեծ ալիք սկսվեց, որը տապալեց Մուբարաքի իշխանությունը, իսկ արդեն հունիսի 17-ին տեղի ունեցած նախագահական ընտրությունները իշխանության բերեցին <<Մուսուլման եղբայրներին>>` Մուհամմեդ Մուրսիի գլխավորությամբ: Մուսուլման եղբայրներ շարժումը իսլամիստական շարժում էր, այդ իսկ պատճառով  <<ժողովրդավարական>> երկիր կառուցելու ակնկալիքները նոր ուժի կողմից այնքան էլ մեծ չէին: Նախ հաշվի առնենք այն, որ շարժումն ինքը իսլամիստական է և ավելի արմատական կարող էր լինել, քան նախորդը: Մյուս կողմից երկար տարիներ բռնապետական կարգերով ապրող մահմեդական երկիրը բնականաբար չէր կարող միանգամից <<ժողովրդավարական>> դառնալ, նամանավանդ, երբ նախագահի լիազորությունները սահմանափակվում էին բանակի կողմից:

Եվ ահա, ժողովրդավարության անցման ճանապարհին իր առաջին քայլերն անող Եգիպտոսում կրկին բողոքի ալիք է պայթում 2013թ-ի հուլիսի 3-ին, որը վերածվում է իսկական ռազմական հեղաշրջման: Նախագահ Մուրսիին ներկայացվում է 48-ժամյա վերջնագիր, որից հետո նա և նրա համախոհները հեռացվում են իշխանությունից և ձերբակալվում: Զինվորականները վերցնում են իշխանությունը, ստեղծվում է ժամանակավոր կառավարություն, որի ժամկետները դեռևս հստակ սահմանված չեն: Ըստ նախնական տվյալների նախատեսվում է նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունների անցակցում 12 ամսվա ընթացքում, որը ինքնին աբսուրդի է հասցնում ստեղծված իրավիճակը` հաշվի առնելով նաև ժամանկավոր կառավարության անկայունությունը:

Միաժամանակ ժողովրդական զանգվածները հավաքվում են Կահիրեի Թահրիր հրապարակում` պահանջելով ազատ արձակել նախկին նախագահ Մուրսիին և վերադարձնել նրա օրինական իշխանությունը: Այստեղ պետք է ի նկատի ունենալ նաև այն փաստը, որ նախագահ Մուրսին ընտրվել էր ժողովրդավարական ճանապարհով, ընտրությունների միջոցով, և միանգամայն արդարացի են այն զանգվածները, ովքեր զինվորականությանը մեղադրում են իշխանությունը անօրինական կերպով զավթելու մեջ:

Այսպիսով, մեր առջև հառնում է հետևյալ իրավիճակը: Մի կողմից` զինվորականներ, ովքեր վերցրել են իշխանությունը ռազմական ճանապարհով, մյուս կողմից` նախագահ, որը ընտրվել է ժողովրդավարական ճանապարհով: Երկու կողմերն էլ ունեն իրենց համախոհները թե քաղաքական դաշտում, թե ժողովրդի շրջանում: Հարց է ծագում. արդյոք Եգիպտոսին սպառնում է Սիրիայի ճակատագիրը` քաղաքացիական պատերազմ:

Այս հարցին պատասխանելու համար պետք է տեսնենք, թե ինչու տեղի ունեցավ այս ամենը: Նախ հիշենք, որ նախագահ Մուրսին իշխանության եկավ զինվորականների օժանդակությամբ և իր նախագահության ամբողջ ընթացքում էլ նրա իշխանությունը սահմանափակվում էր զինվորականների կողմից: Վերջիններս շատ մեծ դեր ունեն Եգիպտոսում և եգիպտացիների խոսքերով <<պետություն են պետության մեջ>>: Իսկ ինչու չլինել հենց <<պետությունը>>: Ինչու կապել ձեռքերը <<Մուսուլման եղբայների>> միջոցով: Նամանավանդ, որ <<պետություն դառնալու>> համար շատ հարմար էր ժամանակը, երբ ժողովրդի մի մասը դժգոհ էր նախագահ Մուրսիի կառավարումից, իսկ վերջինս էլ ձգտում էր սահմանափակել զինվորականների իշխանությունը երկրում: 

Այս տեսանկյունից նայելիս մի շատ վտանգավոր հեռանկար է բացվում Եգիպտոսի համար: Իշխանության ճանապարհին, պետություն դառնալու ճանապարհին զինվորականությունը չի զիջի, և կիսատ չի թողնի արդեն սկսած գործը, իսկ երբ դառնա պետություն, արդեն չի բացառվի, որ Եգիպտոսը կվերադառնա իր նախկին բնապետական կարգերին: